jeśli raj gdzie na ziemi jest, tedy tam musi być

Marcin Bielski

O Nowym Świecie

 

[...]

A wszytko u nich spolna rzecz tak żona, dziewka, mać, siostra, jako bydło mieszkając, czarty chwalą i wierzą czarom, bo wiele ich co w sobie czartowską nauką zabijają płody, tak iż martwo rodzą. Pieniędzy żadnych nie mają ani kupczą, w skarbiech żadnych się nie kochają, ludzkie mięsa jedzą, nawięcej nieprzyjacielskie. Ociec kiedy się starzeje zjedzą go synowie, takież ociec syna kiedy zły albo nieurodliwy. Widzieliśmy tam wiele mięsa człowieczego wędzonego wisząc, gdzie się nam dziwowali iżeśmy z nimi nie chcieli ludzkich ciał jeść, mówiąc: że to nalepsza potrawa na świecie. Któreśmy po tym upominali aby takiego okrucieństwa przestali, a swego mięsa albo ciała nie żarli, czartów nie chwalili, a Bogu samemu służyli. Którzy na to przystawali, i snadnie by się na to dali namówić ktoby tam z nimi chciał mieszkać, a uczyć je dobrym obyczajom. Niewiasty ich acz są niewstydliwe w rzeczach przyrodzonych wszakże nie szkaradne, nago chodzą, wzrostu cudnego, po porodzeniu nazajutrz w wodzie się skąpie, boleści żadnej nie zna. Żywią długo, to jest do półtorasta lat, powietrze mierne mają, wiatr, który zowiemy eurus u nich panuje. Ryb wielkość mają, nieprzyjacieli nie znają żadnych, okrom zwierząt drapieżnych, których u nich dosyć, przeto do lasów nie chodzą ani zwierza nie łowią. Owoców mają dosyć rozkosznych naszym nic niepodobnych: Zioł, korzenia, nasienia mają, naszym niepodobnych, z których chleb pieką. Złota, pereł, kamienia mają dosyć. Ptaków dosyć, rzeki słodkich wód, drzewa słodkich skór, takież soku słodkiego, i inych rzeczy nie wyliczonych tam ten kraj w sobie ma, tak iż jeśli raj gdzie na ziemi jest, tedy tam musi być, acz różny lud od miejsca.

[...]

Fragment opisu Nowego Świata na podstawie wydania z 1564 r.

Marcin Bielski – Kronika to jest historia świata